του Πόντου
Στον Πόντο υπήρχε ενδυματολογική πολυφωνία. Παρόλα αυτά, σήμερα επικράτησαν δύο αντιπροσωπευτικές ποντιακές ενδυμασίες, η γυναικεία που ονομάζεται τα ζουπούνας και η αντρική, η ζίπκα.
Ανδρική Πόντου
Ανδρική ενδυμασία Πόντου
Η ανδρική παραδοσιακή φορεσιά πήρε το όνομα από το παντελόνι με τα στενά σκέλια και την φαρδιά σούρα, το οποίο ονομαζόταν Ζίπκα. Γι’ αυτό με τον όρο “Ζίπκα” εννοούμε ολόκληρη την ποντιακή ανδρική ενδυμασία, που περιλαμβάνει γιλέκο, σακάκι, ζωνάρι, κουκούλα, μέστια και τσάπουλας. Τα πιο συνηθισμένα χρώματα ήταν το μαύρο, το καφέ και το μπλε.
Δείτε την σε 360 μοίρες και μεγάλη ανάλυση
Αστική γυναικεία Τραπεζούντας
Αστική γυναικεία ενδυμασία Τραπεζούντας
Η πιο γνωστή και διαδεδομένη ενδυμασία στην ευρύτερη περιοχή, πάνω στο σχέδιο της οποίας βασίζονται οι υπόλοιπες ενδυμασίες του Πόντου.
Η απεικονιζόμενη είναι ενδυμασία από την Τραπεζούντα
Πουκάμισο, μεταξωτό, με δαντέλα στις άκρες
Ζιπούνα ή Ζουπούνα, μάλλινη, υφαντή, ριγωτή , με λουλούδια και σχέδια
Σαλβάρ
Λαχόρ μάλλινo, υφαντό ύφασμα 100 ετών από την Τραπεζούντα, ριγωτό με λουλούδια και σχέδια
Πλεξούδα πλεγμένη με 7 σειρές αλυσίδες που καταλήγουν σε φλουριά
Γυναικεία Χαλδίας
Γυναικεία ενδυμασία Χαλδίας Αργυρούπολης
Ζιπούνα ή Ζουπούνα, με διαφορετικό χρώμα υφάσματος στον γιακά και στο γύρισμα του μανικιού
Σπαρέλ
Σαλβάρ
Λαχόρ (υφαντό ύφασμα μέσης)
Τεπελίκι, με φλουριά
Φορεσιά Ματσούκας
Φορεσιά Ματσούκας
Ζιπούνα ή Ζουπούνα
Σαλβάρ
Πουκάμισο, άσπρο
Λαχόρ (υφαντό ύφασμα μέσης)
Κόσμημα στο στήθος
Τεπελίκι
Αγροτική Ματσούκας
Αγροτική γυναικεία ενδυμασία περιοχής Ματσούκας Πόντου
Σπαρέλ
Ζιπούνα ή Ζουπούνα
Κατιφέ (βελούδινη ζακέτα)
Σαλβάρ
Λαχόρ (υφαντό ύφασμα μέσης)
Ποδιά
Μαντήλα
Κοντές κάλτσες και λάστιχα
Αγροτική Τραπεζούντας
Αγροτική γυναικεία ενδυμασία Τραπεζούντας
Σπαρέλ
Ζιπούνα ή Ζουπούνα
Σαλβάρ
Λαχόρ (υφαντό ύφασμα μέσης)
Ποδιά
Μαντήλα
Τεπελίκι
Φορεσιά Πάφρας
Φορεσιά Πάφρας Πόντου
Φόρεμα, βελούδινο, τα μανίκια σχηματίζουν στο τελείωμα γραμμή Α, με άνοιγμα χωρίς κουμπιά μέχρι το στήθος, κάτω στα πλαϊνά του φορέματος ανοίγματα γύρω στα 30 εκ.
Καμισόλα, μεταξωτή, με δαντέλα
Πόρπη, μεταλλική
Φορεσιά Σάντας
Γυναικεία ενδυμασία Σάντας Πόντου
Ζιπούνα ή Ζουπούνα, ριγωτή
Σπαρέλ, βελούδινο, κεντημένο
Λαχόρ(υφαντό ύφασμα μέσης)
Ποδιά, κόκκινη, τσόχινη, κεντημένη, δένει με κορδόνι που καταλήγει σε δύο φούντες
Πανωφόρι ,τσόχινο, σε ύψος 1,30 από το λαιμό ως τη μέση της γάμπας , μπλε, τα πλαϊνά κάτω ανοίγματα σε σχήμα Α
Μαντήλα, είναι εφαρμοσμένη πάνω από κουρσίν (είδος τεπελικίου κεντημένο με χρυσή κλωστή)
Φορεσιά Τραπεζούντας
Γυναικεία ενδυμασία Τραπεζούντας Πόντου
Ζιπούνα ή Ζουπούνα
Σπαρέλ
Σαλβάρ
Λαχόρ (υφαντό ζωνάρι)
Τεπελίκι
Φορεσιά Τραπεζούντας
Γυναικεία ενδυμασία Τραπεζούντας Πόντου
Ζιπούνα ή Ζουπούνα
Σαλβάρ
Πουκάμισο, άσπρο, με δαντέλα γύρω από το άνοιγμα σε σχήμα V στο στήθος και γύρω από τα μανίκια
Ταραπολόζ (μεταξωτό ύφασμα μέσης)
Κόσμημα στο στήθος (φυλλαράκια) και βραχιόλι
Πλεξούδα από τρεις κορδέλες που τυλίγονται μαζί με τα μαλλιά και καταλήγουν στο τελείωμα σε τρία φλουριά, ένα για κάθε κορδέλα, στη μέση ακριβώς φυλαχτό («μάτι») αποτροπαϊκού χαρακτήρα
της Θράκης
Το ανδρικό παραδοσιακό ένδυμα, το ποτούρι, παρουσιάζει ομοιογένεια σε όλη τη Θράκη. Είναι ένα φαρδύ, ανοιχτό παντελόνι, που χαρακτηρίζει όλη τη θρακιώτικη ανδρική ενδυμασία.
Η γυναικεία ενδυμασία αντίθετα, παρουσιάζει μεγάλες διαφοροποιήσεις ανάλογα με την κοινωνική, οικονομική και οικογενειακή θέση της γυναίκας στην παραδοσιακή κοινωνία.
Γυναικεία Μπογιαλίκι
Γυναικεία ενδυμασία Ανατολικής Ρωμυλίας (Μπογιαλίκι)
Πουκάμισο, υφαντό βαμβακερό, μπλε, κεντημένο στο μανίκι και στον ποδόγυρο με διάφορα γεωμετρικά και ανθεμωτά μοτίβα
Τσούκνα, φόρεμα αμάνικο, μάλλινο, υφαντό , μονοκόμματο, κεντημένο με μαλλάκι στο στήθος με διάφορα γεωμετρικά και ανθεμωτά μοτίβα
Ζωνάρι, υφαντό.
Ποδιά, υφαντή, διακοσμημένη με πολύχρωμα σχέδια, κεντημένη στο χέρι με μαλλάκι
Μαντήλα, μακριά, με ανθεμωτά μοτίβα. Μπάπκα, γυναικείο επιμετώπιο κόσμημα αποτελούμενο από δέκα επιχρυσωμένα φλουριά στερεωμένα σε στενόμακρη λωρίδα μαύρης μάλλινης τσόχας και στο κέντρο 9 φλουριά τοποθετημένα κάθετα
Κόσμημα στο στήθος αποτελούμενο από 3 σειρές αλυσίδα με φλουριά
Ανδρική Μεταξάδων
Ανδρική ενδυμασία Μεταξάδων Θράκης (πιστό αντίγραφο)
Πουκάμισο, κεντημένο στο χέρι
Γιλέκο (στην πλάτη συνήθως κέντημα με παράσταση αετού)
Ποτούρ (παντελόνι – βράκα)
Ζωνάρι, μάλλινο, υφαντό, μήκους 3 μέτρων
Καλπάκι (καπέλο)
Μπαταριά (κόσμημα της ευρύτερης περιοχής τοποθετημένο πάνω στο καλπάκι, χαρακτηριστικό της ανδρικής ενδυμασίας)
Νυφική Μεταξάδων
Νυφική Ενδυμασία Μεταξάδων Θράκης, αυθεντική (100 ετών)
Πουκάμισο, βαμβακερό, υφαντό, κεντημένο στο στήθος, στα μανίκια και στον ποδόγυρο, με τελείωμα δαντέλας στον ποδόγυρο
Τσούκνα, αμάνικο φόρεμα, βαμβακομέταξο, υφαντό και κεντημένο στο χέρι
Ποδιά, Γιορντάνι, Πόρπη - ζώνη
5 σειρές αλυσίδες με φλουριά στη μέση
Κεφαλοδέσιμο νυφιάτικο, αποτελείται από μαντήλες, στεφανάκι, λουλούδια, μεταξωτή μαντήλα κεντημένη στο χέρι
Πίσω 5 κορδέλες
Τσουράπια (κάλτσες), πλεγμένα στο χέρι και κεντημένα
Τερλίκια (παπούτσια)
Κουρφλήθρες (βυζάχτρες, τρύπες για τη διευκόλυνση του θηλασμού)
Γυναικεία Μεταξάδων
Γυναικεία ενδυμασία από Μεταξάδες Θράκης
Πουκάμισο, βαμβακερό, υφαντό, κεντημένο στο στήθος, στα μανίκια και στον ποδόγυρο, με τελείωμα δαντέλας στον ποδόγυρο
Τσούκνα , αμάνικο φόρεμα, μάλλινο, υφαντό
Ποδιά
Μαντήλες
Φλουριά στο κεφάλι και στο λαιμό
Γιορντάνι
Φλουριά στήθους
Πόρπη - ζώνη
5 σειρές αλυσίδες με φλουριά στη μέση
Τσουράπια (κάλτσες), πλεγμένα στο χέρι και κεντημένα
Τερλίκια (παπούτσια)
Ανδρική Ανατολικής Ρωμυλίας
Ανδρική ενδυμασία Ανατολικής Ρωμυλίας
Πουκάμισο, βαμβακερό, υφαντό
Γιλέκο
Ποτούρ (παντελόνι - βράκα)
Ζωνάρι, μάλλινο, υφαντό, μήκους 3 μέτρων
Καλπάκι (καπέλο)
Φακαράς (κόσμημα της ευρύτερης περιοχής τοποθετημένο πάνω στο καλπάκι, χαρακτηριστικό της ανδρικής ενδυμασίας της περιοχής )
Φορεσιά Καρωτής
Φορεσιά Καρωτής Έβρου
Πουκάμισο, βαμβακερό, κόκκινο, κεντημένο με πλούσια χρώματα και σχέδια κατά μήκος των μανικιών
Τσούκνα, φόρεμα αμάνικο, μάλλινο, υφαντό, μονοκόμματο, μπλε, κεντημένο με πλούσια σχέδια στην περιοχή του στήθους, γύρω από τις κουρφλήθρες (βυζάχτρες, τρύπες για τη διευκόλυνση του θηλασμού) και τον ποδόγυρο
Κόσμημα στήθους, με φλουριά.
Κόσμημα στήθους, με πολύχρωμες χάντρες.
Πόρπη, μεταλλική, σπονδυλωτή, πλούσια διακοσμημένη.
Ποδιά («μισαλούδα»), μάλλινη, υφαντή, κεντημένη με πλούσια σχέδια.
Μαντήλα («μπαρμπούλα»), βαμβακερή, κίτρινη, εσωτερική
Μαντήλα, υφαντή, άσπρη, πάνω από την μπαρμπούλα, διακοσμημένη
Κάλτσες, υφαντές, άσπρες, κεντημένες με διάφορα σχέδια
Πίσω όψη: από την κόμμωση μέχρι την περιοχή πάνω από το γόνατο ξεκινούν έξι ταινίες, λεπτές, διαφορετικού χρώματος, με σταυροειδή διακόσμηση
Φορεσιά Καβακλί
Φορεσιά Καβακλί (Ανατολική Θράκη)
Πουκάμισο, βαμβακερό, μπλε, το κάτω μέρος του άσπρο με κεντητό ποδόγυρο
Τσούκνα, φόρεμα αμάνικο, μάλλινο, υφαντό , μονοκόμματο, κεντημένο με γεωμετρικά μοτίβα, με ποδόγυρο κεντητό με διάφορα γεωμετρικά και ανθεμωτά μοτίβα
Ζωνάρι, υφαντό
Ποδιά, υφαντή, διακοσμημένη με πολύχρωμα σχέδια
Μαντήλα, μακριά, με ανθεμωτά μοτίβα
Μπάπκα, γυναικείο επιμετώπιο κόσμημα αποτελούμενο από δέκα επιχρυσωμένα φλουριά στερεωμένα σε στενόμακρη λωρίδα μαύρης μάλλινης τσόχας
Γιορντάνι (περιλαίμιο κόσμημα)
Φορεσιά Καβακλί
Φορεσιά Καβακλί (Ανατολική Ρωμυλία)
Γιλέκο με περίτεχνο κέντημα
Παντελόνι με κέντημα
Υφαντό ζωνάρι
Πουκάμισο βαμβακερό με κέντημα στα μανίκια και στο γιακά
Καλπάκι (καπέλο)
Μπαταριά (κόσμημα της ευρύτερης περιοχής τοποθετημένο πάνω στο καλπάκι, χαρακτηριστικό της ανδρικής ενδυμασίας)
Μικρά Ασία
Η ανδρική και η γυναικεία ενδυμασία της Μικράς Ασίας παρουσιάζουν μεγάλη πολυμορφία και διαφοροποιούνται έντονα στη διακόσμηση, τα υλικά κατασκευής και την ονομασία ανάλογα με την περιοχή προέλευσης.
Φορεσιά Κάτω Παναγιάς
Φορεσιά Κάτω Παναγιάς (Μικρασιατικά Παράλια)
Πουκάμισο, βαμβακερό, άσπρο
Φόρεμα, μεταξωτό, αμάνικο, με ανοιχτό μπούστο, πλισέ, σκουρόχρωμο (συνήθως μαύρου, μπορντώ ή κυπαρισσί χρώματος)
Γιλέκο, βελούδινο, με πλατιά, ανοιχτά μανίκια, με κεντήματα στο τελείωμα των μανικιών, στις άκρες του μπροστινού ανοίγματος και στο πίσω μέρος, στο τελείωμα της μέσης
Πόρπη
Μαντήλα, βαμβακερή, κίτρινη
Φορεσιά Κιζ-Δερβέντ
Φορεσιά Κιζ-Δερβέντ
(περιοχή Νικομήδειας)
Φουστάνι
Πουκάμισο
Φλουριά στο στήθος
Ζωνάρι
Πόρπη
Μαντήλα. Για τις νέες κοπέλες ήταν συνήθως ανοιχτόχρωμη.
Αντρική Φορεσιά Προύσας
Αντρική Φορεσιά Προύσας
Βράκα (σαλβάρι)
Πουκάμισο
Γιλέκο
Ζωνάρι
Καπέλο
Φορεσιά Κιουτάχειας
Φορεσιά Κιουτάχειας
Πουκάμισο με περίτεχνα μανίκια
Σακάκι και σαλβάρι (βράκα), βελούδινα, χρυσοκέντητα
Πόρπη
Κοσμήματα
Ψηλό κεφαλοκάλλυμα με μαντήλι. Είχε εκτός από διακοσμητικό και προστατευτικό ρόλο (προστασία από κρύο, ζέστη, διατήρηση της καθαριότητας του μαλλιού της κεφαλής, κάλυψη κτλ).
Παράλληλα, τα ψηλά κεφαλοκαλύμματα έδιναν ύψος στις γυναίκες που δε χρησιμοποιούσαν τότε τακούνια, προσδίδοντάς τους θηλυκότητα και κοινωνική προβολή.
Συντελεστές
Σχεδιασμός και ανάπτυξη εφαρμογής : Νίκος Πάχτας, Digital Innovations
Επιμέλεια κειμένων : Γιώργος Αδαμίδης, αρχαιολόγος - μουσειολόγος
Συντονισμός - επιμέλεια φορεσιών : Κούλα Κωνσταντινίδου
Φωτογράφιση : Νίκος Πάχτας
Επεξεργασία φωτογραφίσεων : Δημήτρης Δημητρίου - Ιωάννης Θεοδούλου
Τις προσωπικές τους φορεσιές πρόσφεραν και φόρεσαν τα μέλη-χορευτές του πολιτιστικού συλλόγου “Βοϊράνη” Αγίου Αθανασίου Δράμας :
Γιώργος Βασιλειάδης, Μιχάλης Δραγουδάκης, Αναστασία Καμπούρογλου, Ιουλιανή Καμπούρογλου, Ησαϊα Κοφίδου, Χριστίνα Περπερίδου, Αικατερίνη Χατζηκυριάκου, Μαρία Χατζηλαζάρου.
Τις υπόλοιπες φορεσιές φόρεσαν οι:
Δέσποινα Αβραμίδου, Παρθένα Ευθυμιάδου, Ιορδάνα Θεοδωράκη, Δημήτρης Καμπούρογλου, Ηλίας Μυλωνάς, Σίσυ Παζαρλή, Αλεξάνδρα Ποζίδου, Ελένη Τακτσίδου, Χρυσή Τελλίδου, Ειρήνη Τερζάκη.
Ευχαριστούμε την “Βιοτεχνία παραδοσιακών στολών Αμαλία Γαλτσίδου” για την ευγενική παραχώρηση των φορεσιών.